Blog
Hoe weet u of uw verstandskies problemen veroorzaakt?
De verstandskies is de achterste kies in de mond en komt meestal pas door tussen het zeventiende en vijfentwintigste levensjaar. Omdat de menselijke kaak in de loop der eeuwen wat kleiner is geworden, is er vaak niet genoeg ruimte voor deze laatste kiezen. Dit kan ongemerkt gebeuren, maar het kan ook leiden tot vervelende klachten. In dit artikel leggen we op een begrijpelijke manier uit op welke signalen u kunt letten en wanneer het verstandig is om actie te ondernemen.
Waar kunt u een doorkomende verstandskies aan herkennen?
Niet elke verstandskies zorgt voor problemen. Als er genoeg ruimte is, merkt u er soms nauwelijks iets van. Er zijn echter een paar duidelijke symptomen die aangeven dat de kies moeite heeft om goed door te komen:
- Zeurende kaakpijn: Een drukkend gevoel of pijn helemaal achter in de mond, die soms uitstraalt naar uw oor of hals.
- Gevoelig en gezwollen tandvlees: Het tandvlees op de plek waar de kies zit, voelt dik aan, is rood en doet pijn bij het tandenpoetsen of kauwen.
- Moeite met slikken of de mond openen: Bij een flinke irritatie kan het gebied rond de kaakspier stijf aanvoelen.
Wat gebeurt er als de kies scheef groeit?
Wanneer er te weinig ruimte in de kaak is, kan de verstandskies klem komen te zitten (in medische termen: een geïmpacteerde kies). De kies groeit dan scheef of blijft deels onder het bot steken.
Hoewel u dit aan de buitenkant niet altijd ziet, kan het binnenin de kaak gevolgen hebben:
- Druk op andere kiezen: De verstandskies duwt tegen de kies ernaast, wat het glazuur van die gezonde kies kan beschadigen.
- Moeilijk schoon te houden: Een kies die maar voor de helft is doorgekomen, is met een tandenborstel lastig te bereiken. Hierdoor ontstaat sneller tandplak en een risico op gaatjes (cariës).
Ontstoken tandvlees (Pericoronitis)
Een veelvoorkomend probleem bij verstandskiezen is een ontsteking van het tandvleeslapje dat deels over de kies heen ligt. Dit wordt pericoronitis genoemd.
Omdat er makkelijk voedselresten en bacteriën onder dit lapje achterblijven, kan het gaan ontsteken. U herkent dit aan:
- Een vieze smaak achter in de mond.
- Een slechte adem.
- Soms de afscheiding van een beetje pus bij druk op het tandvlees.
Is het altijd nodig om een verstandskies te trekken?
Het korte antwoord is: nee. De huidige medische richtlijn stelt dat een verstandskies die recht doorkomt, goed schoon te houden is en geen pijn veroorzaakt, prima kan blijven zitten.
Het trekken van de kies wordt doorgaans pas geadviseerd als:
- U regelmatig last heeft van ontstekingen rondom de kies.
- De kies schade toebrengt aan de omliggende tanden of het kaakbot.
- Er een gaatje in de verstandskies zit dat de tandarts niet goed kan behandelen vanwege de lastige positie.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Zelfs als een verstandskies al jaren rustig onder het tandvlees zit, kan de situatie veranderen. Bijvoorbeeld door een opbouw van bacteriën onder de tandvleesrand of doordat de kies toch nog een stukje probeert door te groeien.
Het eventueel verwijderen van een verstandskies gebeurt altijd met een goede plaatselijke verdoving. U voelt wel dat de tandarts bezig is, maar u voelt geen pijn. Na de behandeling is een lichte zwelling of napijn normaal; dit is met reguliere pijnstillers goed op te vangen.
Nee, niet iedereen krijgt vier verstandskiezen. Uit onderzoek onder de Amerikaanse bevolking blijkt dat er veel variatie is; zo heeft ongeveer 10% van de mensen slechts drie verstandskiezen. Bij een kleinere groep van circa 4% komen de verstandskiezen zelfs volledig niet voor (agenese). Dit is vaak genetisch bepaald en betekent simpelweg dat de kiem van de kies nooit is aangelegd.
Conclusie
Problemen met een verstandskies bouwen zich vaak langzaam op. Door de symptomen – zoals pijnlijk tandvlees of een zeurende druk – op tijd te herkennen, kunt u voorkomen dat een kleine irritatie uitgroeit tot een stevige ontsteking. Soms is de pijn echter lastig te herleiden; een diepe ontsteking in een nabijgelegen kies kan vergelijkbare klachten geven، waarbij een wortelkanaalbehandeling noodzakelijk kan zijn om de eigen tand te behouden.
Vermoedt u dat uw verstandskies klachten geeft en wilt u weten waar u aan toe bent? Het is raadzaam om de situatie te laten beoordelen. Een tandarts in Veenendaal kan met een overzichtelijke röntgenfoto precies zien hoe de kies in de kaak ligt و u een objectief, medisch onderbouwd advies geven.
Enkele wetenschappelijke bronnen
1. Indications of the extraction of symptomatic impacted third molars
Een uitgebreide literatuuroverzicht over wanneer het verstandig is om symptomatische geïmpacteerde verstandskiezen te verwijderen en wanneer niet. Deze review analyseert de huidige wetenschappelijke gegevens voor indicaties en lijkt erop dat niet altijd directe extractie nodig is, maar dat het afhangt van symptomen zoals infectie, pijn en pathologie.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7920557/
Bron: Medical Principles and Practice / International Dental Journal (2021) — reviewartikel met wetenschappelijke betrouwbaarheid.
2. Impacted wisdom teeth — an overview
Een wetenschappelijke samenvatting van de definitie, complicaties en klinische overwegingen rond geïmpacteerde verstandskiezen, waaronder pijn, infecties, cariës en andere problemen die kunnen ontstaan als ze niet normaal doorkomen.
https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/impacted-wisdom-teeth
Bron: Atlas of the Oral and Maxillofacial Surgery Clinics — een overzichtsartikel dat veel internationale onderzoeken samenbrengt over dit onderwerp.
